Alleen al dat woord: grootouderverstoting. Géén 3x woordwaarde, daarvoor klinkt het té treurig. In kringen van echtscheidingsdeskundigen is het een bekend begrip. Het ligt in het verlengde van ouderverstoting: ‘…een proces dat als uitkomst heeft dat een kind een duidelijk favoriete (controlerende) ouder heeft en de andere ouder om onduidelijke redenen en zonder grond afwijst.…’.

In Nederland hebben duizenden grootouders geen contact meer met hun kleinkinderen. Uit de relatie geknikkerd. Hartverscheurend. Miscommunicatie, teleurstelling, chronische ruzies. Bijna altijd gevolg van echtscheidingen waar grootouders vervolgens ook bij worden betrokken. 

Het is dom, onrechtvaardig en heel schadelijk voor kinderen. Een scheiding is sowieso een ingrijpende gebeurtenis in het leven van kinderen. Niet alleen tijdens hun jeugd, op tweederde (67 procent) heeft dat ook in hun volwassen leven nog veel effect. Dat blijkt uit recent onderzoek van Villa Pinedo .

Het kan het niet anders dan dat je diepe verbondenheid voelt met je familie. Juist óók met kleinkinderen. Als er iemand is overleden, weet je dat je moet toewerken naar een blijvend afscheid maar na echtscheiding kunnen verstoten grootouders alleen maar blijven hopen dat het weer goed komt. 

In Spanje is het verplicht om in een omgangsplan tussen voormalige echtelieden, ook de omgang van de kleinkinderen met hun grootouders op te nemen. Ook in Duitsland hebben grootouders een omgangsrecht. Goede voorbeelden, want in Nederland hebben de ouderen van dagen geen vanzelfsprekende rechtspositie. De Nederlandse wet maakt het wel mogelijk dat verstoten grootouders een verzoek tot contactherstel indienen. Of dat er ook daadwerkelijk komt, wordt door de rechter bepaald. De ‘verstoters’ hebben geen belang om mee te werken. En waar twist de aanleiding is voor relationele ellende, wordt het een zeer controversieel thema. Met het risico dat relaties verder verkillen. En er per saldo helemaal niks wordt hersteld.

Vandaag wordt ‘herdacht’ dat in ons land op 15 september 1796 de allereerste echtscheiding werd uitgesproken. Sindsdien is het aantal jaarlijkse echtscheidingen gigantisch toegenomen. Zo’n 70.000 stellen gaan jaarlijks uit elkaar, waarvan ongeveer 50% minderjarige kinderen heeft. 

De verbroken relatie, spijkerbed richting echtscheiding, vormt een verdrietig hoofdstuk in het familierecht. Frustraties buiten de omgangsregeling zien te houden is blijkbaar geen vanzelfsprekendheid. De ‘ander’ verantwoordelijk maken voor de breuk is een stuk eenvoudiger.

Allemaal tot je dienst. De vraag waarom mét een echtscheiding de facto ook het contact van de kinderen met de helft van hun familie wegens verstoting verbroken wordt, blijft onbeantwoord. Vanuit emotioneel, psychologisch en relationeel opzicht bezien eigenlijk onbestaanbaar, en in elk geval moreel onaanvaardbaar.