Wie vanuit Zaltbommel zoonlief al rond 1876 aan de Technische  Hogeschool Delft laat studeren, is welvarend en heeft een vooruitziende blik. Dat is achteraf ruimschoots bevestigd.
Tabaksfabrikant Frederik Philips was de vader. Ongetwijfeld in de veronderstelling dat het hem later nog meer familiegeluk en voorspoed zou brengen in dat prachtige en pittoreske Zaltbommel. 

Philips was zakenman, bankier en een volle neef van Karl Marx, die trouwens ook meer dan eens Zaltbommel bezocht. 
Zieners hadden ze daar in de familie, dat is wel duidelijk.

Meer voorspoed voor Bommel, dát is niet helemaal gelukt. Alhoewel, tot op de dag van vandaag weet de familie Philips, ooit vanuit Duitsland via de Veluwe in Zaltbommel neergestreken, zich nauw verbonden met de meer dan duizend jaar oude Hanzestad. En zoonlief, Gerard, ligt er begraven.

Uiteindelijk lag de toekomst van de familie zo’n 50 kilometer zuidwaarts. In Eindhoven.
Het handelsstadje aan de Dommel beschikte over een goede spoorwegverbinding met Duitsland. En de  arbeidskrachten waren er goedkoop en rijkelijk voorhanden.

Gerard Philips, de Delftse ingenieur stichtte er ruim 130 jaar geleden zijn gloeilampenfabriekje, wereldwijd ooit goed voor werkgelegenheid aan ruim 400.000 medewerkers. 

Onlangs werd er te zijner ere een torenhoge buste van hem onthuld.
Uitgevoerd in staal, en met een onderdoorgang. Zo kun je, weliswaar zonder buiging of daartoe je pet af te hoeven zetten, in nederigheid ‘onder’ de grondlegger van het moderne Eindhoven lopen. Opdat the man in the street ook anno 2023 zich bewust blijft van ‘Jan Modaal’s’ afhankelijke rol in de samenleving. En de betekenis van industriële grootmachten op waarde kan blijven schatten.

Het beeld staat precies in het midden van het, hoe kan het ook anders, Gloeilampplantsoen. Er is niets aan het toeval overgelaten. De gulle gever is, jawel: het Philipsconcern te Amsterdam.

Gerard Philips heeft heel veel betekend voor de bloei en groei van Eindhoven. Zóveel zelfs dat de stad eigenlijk nooit organisch is gegroeid als stád en met inbreng van allen. Integendeel: nagenoeg alles wat er aan ontwikkeling en vernieuwing mogelijk werd kan op het conto geschreven worden van fabrikanten met Philips op kop. 

Tot vandaag de dag, met de plaatsing van de buste. Een continuing story, dat is het. De veelbesproken schaalsprong waar Eindhoven anno 2023 voor staat, wordt, hoe kan het ook anders, aan industrieel geïnitieerde tekentafels voorbereid.  

Neef Karl Marx, spreekbuis van de arbeidersklasse, zou ongetwijfeld zijn bedenkingen hebben gehad: een buste, hartje stad, betaald vanuit groot-(familie)kapitaal, stadsontwikkeling vanuit industriële belangen ? 

Of zou hij vergoelijkend door zijn baard strijken, en familiair denken, het werd tijd: bustes van mij sieren immers elders nog wel grótere plantsoenen dan een Gloeilampje bij het spoor…..

(Foto: gemeente Eindhoven )