‘…Unieke hoofdrol voor Eindhoven…’ sprak burgemeester Jeroen Dijsselbloem onlangs in het programma Buitenhof. Hij verwees naar de ingewikkelde geopolitieke omstandigheden waarin het Veldhovense (!) hightech bedrijf ASML vandaag de dag excelleert. En nam voor het gemak de sprong óver de Brainportregio én buurgemeente Veldhoven heen.

De Volkskrant noemt Nederland een pion in de chipsoorlog tussen de VS en China. En schakers weten dat pionnen vaak niet eens tot de stukken worden gerekend.

Hopelijk kan de burgemeester schaken. Hij plaatste Eindhoven immers op de as Washington – Bejing en gaf de stad daarmee in één klap welhaast een metropolitaanse allure. Alhoewel hij er zich vervolgens ook weer danig in verslikte.

Het gemak waarmee hij spreekt over de opgave om tot het jaar 2040 zo’n 100.000 extra inwoners te huivesten, daartoe 62.000 woningen te móeten bouwen òmdat er 72.000 nieuwe banen, als van God gegeven, bij zullen komen…. Dat verdient de kwalificatie overmoed. Geen woord over gevolgen voor gewone Eindhovenaren. De beoogde schaalsprong lijkt een gelopen race. Op de sprong na. Ongekend en te avontuurlijk.

Groeiparameters voor Brainport, daar houden publieke bestuurders héél erg van. Maar mag het misschien een onsje minder? Of kan dat niet meer, gezien het wereldwijde industriële belang van deze regio.

ASML-topman Peter Wennink kwam dit weekend de burgemeester te hulp. In het Eindhovens Dagblad bood hij ruimhartig medewerking aan de stadsbestuurder. De chipfabriekfabrikant wil graag nóg meer medeverantwoordelijkheid voor grote publieke uitdagingen. Het stichten van een fonds ter stimulering van de woningbouw, noemde hij als voorbeeld.

De tijden van de kumpenie herleven. Philips bouwde de stad vol met huizen, en plantte er vervolgens ook voetbalvelden, ontspanningscentra, winkels en scholen omheen. De overheid was nauwelijks bij machte om die goed bedoelde inmenging, in publiek vastgestelde banen te leiden.

Herhaalt de geschiedenis zich? En gaat nu de mondiale chipsmarkt aan de haal met publieke taken? Hebben wij, regionale belanghebbenden, het nakijken? Allemaal tot je dienst, toch doet burgemeester Dijsselbloem er beter aan zijn eigen route uit te stippelen alvorens de grote schaalsprong te wagen op de rug van industriële grootmachten.

De goede bedoelingen van ASML ten spijt, toch kan het niet zo zijn dat regie op het publieke domein in private handen komt. Dat is onwenselijk. Eindhoven is van ons allemaal. De werkgelegenheid die bedrijven als ASML nú creëren is fantastisch. Tegelijkertijd ongewis en toekomstbestendigheid blijft een vraag.

De burgemeester zou er goed aan doen op meerdere schaakborden tegelijk te spelen. En bij voorkeur ook als koning.